Ағылшын тіліндегі TH дыбысының айтылуы: қазақстандықтарға арналған толық нұсқаулық

Ағылшын тіліндегі TH дыбысының айтылуын орыс тілді және қазақстандық оқушыларға арналған толық түсіндіру. Екі дыбыс [θ] және [ð], салыстыру кестесі, қателер мысалдары, жаттығулар және жаттығу техникалары.

TH дыбысы — бұл орыс тілінде сөйлейтін студенттердің айтылымын ең көп бұзатын нәрсе. Сіз Астанадағы компанияға сұхбатқа келіп, "dis" орнына "this", "tink" орнына "think" деп айтасыз — және бірден сіздің ағылшын тіліңіз ана тілі емес екені көрінеді. Алматы, Павлодар, Актөбе жұмыс берушілері мұны алғашқы секундтарда байқайды.

Мәселе мынада: орыс тілінде TH дыбысы мүлде жоқ. Қазақ тілінде де жоқ. Сіздің аузыңыз бұл қозғалысқа физикалық түрде үйренбеген. Бірақ бұл мүмкін емес нәрсе емес — бұл тек түсіну мен жаттығуды қажет етеді.

Бұл мақала TH дыбысының қалай айтылатынын, неге орыс тілділер қателесетінін және оны қалай түзету керегін түсіндіреді. Біз екі дыбысты да (дауыссыз және дауысты) талдаймыз, жаттығулар мен сіз осы уақытқа дейін қате айтқан сөздер кестесін береміз.

TH дыбысы шын мәнінде — бір дыбыс емес, екі түрлі дыбыс

Студенттердің бірінші қателігі: TH — бір дыбыс деп ойлау. Шын мәнінде екеу. Мұны түсіну өте маңызды.

[θ] — дауыссыз TH ("think", "thanks", "three" сияқты). "сь" сияқты естіледі, бірақ орыс тіліндегі "сь" ЕМЕС. Бұл мүлде басқа дыбыс.

[ð] — дауысты TH ("this", "that", "the", "with" сияқты). "дь" сияқты естіледі, бірақ орыс тіліндегі "дь" ЕМЕС. Бұл да мүлде басқа дыбыс.

Неге бұл маңызды? Өйткені бір дыбысты екіншісімен қате айту сөздің мағынасын өзгертеді. "The" [ðə] дауысты дыбыспен — артикль. Бірақ оны [θə] деп айтсаңыз, ол табиғи емес әрі қате естіледі.

TH физиологиясы: сіз ешқашан жасамаған тіл позициясы

Орыс тілділердің TH дыбысын бірден айта алмауының себебі: олар тіл қай жерде тұру керек екенін білмейді.

TH дыбысын айту үшін тілдің ұшын жоғарғы және төменгі тістердің арасына қоясыз. ТІСТЕРДІҢ АРАСЫНА. Артында емес, алдында емес — дәл ортасына. Тіліңіз сәл сыртқа шығып тұрады.

Содан кейін ауа тіл мен тістердің арасындағы саңылау арқылы өтеді. [θ] үшін дауыс байламдары тербелмейді. [ð] үшін дауыс байламдары тербеледі.

Бұл бәрі. Физиология туралы білу керек нәрсенің бәрі осы.

Орыс тілділер әдетте:

Жоғарғы тістердің артына тіл қояды ([т] айтады)
Тілді таңдайға қояды ([с] айтады)
Тілді тістердің арасына мүлде қоймайды (қалай екенін білмейді)

TH жаттығуы сөзден емес, тіл позициясын түсінуден басталады

Сөз айтудан бастамаңыз. Шынымен. Көптеген студенттер Костанай мен Рудныйда "the" және "think" сөздерін физикалық қозғалысты үйренбей тұрып айтады.

Дұрыс тәртіп:

Шаг 1: Позиция жасаңыз.
Тілдің ұшын жоғарғы және төменгі тістердің арасына қойыңыз. Тек ұстап тұрыңыз. Ештеңе айтпаңыз. Тек осы позицияны сезініңіз.

Шаг 2: Ауа өткізіңіз.
Енді саңылау арқылы ауа өткізіңіз. Сіз "сь" сияқты дыбыс естисіз, бірақ бұл [с] емес, бұл [θ]. Бұл өте тыныш сөйлегендей сыбыр дыбыс.

Шаг 3: [ð] үшін дауыс қосыңыз.
Енді қайталаңыз, бірақ дауыс байламдарын дірілдетіңіз. Сіз "дь" сияқты төмен дыбыс естисіз.

Шаг 4: Енді сөздерді айтыңыз.
Тек позицияны түсінгеннен кейін ғана сөздерді айтуға кірісіңіз.

Экибастуздан келген студенттер бұл жаттығуды жасағаннан кейін жиі: "О, мен енді сезіп тұрмын!" дейді. Бұл — бұлшықет жады іске қосылатын сәт.

TH кестесі: сіз қате айтқан сөздер

Міне TH бар ең жиі сөздер. Мысалдарды тыңдап, қайталаңыз.

Сөз | Дұрыс айтылуы | Қате (орыс нұсқасы) | Мағынасы | Қала

The | [ðə] (дауысты) | Де (Д) немесе The (Т) | Артикль | Астана
This | [ðɪs] (дауысты) | ДИС немесе ТИС | Бұл | Алматы
That | [ðæt] (дауысты) | ДЭТ немесе ТЭТ | Ол | Павлодар
These | [ðiːz] (дауысты) | ДИЗ немесе ТИЗ | Бұлар | Актөбе
Those | [ðəʊz] (дауысты) | ДОУЗ немесе ТОУЗ | Олар | Костанай
Think | [θɪŋk] (дауыссыз) | ТИНК немесе СИНК | Ойлау | Рудный
Thank | [θæŋk] (дауыссыз) | ТАНК немесе САНК | Рақмет | Экибастуз
Three | [θriː] (дауыссыз) | ТРИ немесе СРИ | Үш | Астана
Through | [θruː] (дауыссыз) | ТРУ немесе СРУ | Арқылы | Алматы
Throw | [θrəʊ] (дауыссыз) | ТРО немесе СРО | Лақтыру | Павлодар
With | [wɪð] (дауысты) | ВИТ немесе ВИС | Бірге | Актөбе
Both | [bəʊð] (дауысты) | БОТ немесе БОС | Екеуі | Костанай
Teeth | [tiːθ] (дауыссыз) | ТИТ немесе ТИС | Тістер | Рудный
Mouth | [maʊθ] (дауыссыз) | МАУТ немесе МАУС | Ауыз | Экибастуз
Breathe | [briːð] (дауысты) | БРИТЭ немесе БРИС | Дем алу | Астана
Weather | [weðə] (дауысты) | ВЭДЭР немесе ВЭТЭР | Ауа райы | Алматы
Mother | [mʌðə] (дауысты) | МАЗЭР немесе МАТЭР | Ана | Павлодар
Brother | [brʌðə] (дауысты) | БРАЗЭР немесе БРАТЭР | Брат | Актөбе
Nothing | [nʌθɪŋ] (дауыссыз) | НОСИН немесе НОТИН | Ештеңе | Костанай
Something | [sʌmθɪŋ] (дауыссыз) | САМСИН немесе САМТИН | Бірдеңе | Рудный

TH дыбыстарын [т] деп айту — беделді жоғалтады

Сіз "think" сөзін "tink" деп айтқанда, бұл бастаушының қатесі сияқты естіледі. Сіз "the" сөзін "te" деп айтқанда, бұл мүлде қате естіледі.

Неге бұл маңызды: бұл сөздер өте жиі қолданылады. "The" — ағылшын тіліндегі ең жиі сөз. Егер сіз оны қате айтсаңыз, әр сөйлем қате естіледі.

Қате мысалдар:

❌ ҚАТЕ: "I tink it is good." (think → tink)
✅ ДҰРЫС: "I think it is good." ([θ] дыбысымен)

❌ ҚАТЕ: "Dis is my friend." (this → tis)
✅ ДҰРЫС: "This is my friend." ([ð] дыбысымен)

❌ ҚАТЕ: "I love te weather." (the → te)
✅ ДҰРЫС: "I love the weather." ([ð] дыбысымен)

Бұл дыбыстарды түзеткенде, Павлодар мен Астанада адамдар бірден айырмашылықты байқайды. Сіздің айтылымыңыз кәсіби болып естіледі.

Дауысты [ð] vs дауыссыз [θ]: қалай ажыратуға болады

Студенттер жиі сұрайды: "Қай дыбысты қолдану керегін қалай білемін?"

[θ] (дауыссыз) қолданылады:

Сөз басында көп жағдайда: think, thank, three, through, throw, thumb, thin
Сөз соңында: with, bath, path, math, breath, tooth
Ерекше сөздер: nothing, something, anything

[ð] (дауысты) қолданылады:

Артикль: the
Көрсеткіш сөздер: this, that, these, those
then, there, therefore, thus
with (предлог), breathe (етістік)

Қарапайым ереже: егер "th" басында болса және ол the/this/that болмаса — көбіне [θ]. Егер the/this/that болса — [ð].

TH жаттығулары: баяудан жылдамға

Жаттығу 1: позицияны айту
Тек [θ] дыбысын өте баяу айтыңыз.
Содан кейін [ð] дыбысын айтыңыз.
20 рет қайталаңыз. Тіл позициясын сезініңіз.

Жаттығу 2: бір буынды сөздер
think, thank, three, thin, thing
this, that, the, them, then
with, both, bath, path, math

Әр сөзді 5 рет.

Жаттығу 3: көп буынды сөздер
weather, mother, brother, father, other
nothing, something, anything, everything
mathematics, Thursday, birthday

Баяу айтыңыз. Мақсат — дұрыс позиция.

Жаттығу 4: сөйлемдер
"This is the thing I think about."
"The weather is nice in Almaty."
"I think about this with my friends."
"That is nothing compared to this."

Жаттығу 5: жылдамдық
"The three things are in this basket."

Алдымен баяу (5 секунд), кейін орташа (2 секунд), кейін жылдам (1 секунд).

Мнемоника

Тіл әрқашан тістердің арасында
"сь" және "дь" — TH емес
Сөз топтары:
the, them, they, their
this, that, these, those
think, thought, thank
three, thirteen, thirty

Қарама-қарсылық:
thin vs then
think vs this
thank vs that

Айнамен жаттығу

Қазақстандағы қателер

1. TH орнына Т (Костанай, Рудный)
2. TH орнына С (Экибастуз)
3. жұмсарту (тьинк)
4. соңын түсіру (teeth → tee)
5. интонация қате