Ең қажетті 50 бұрыс етістік төрт топқа бөлінген кестеде, оларды есте сақтаудың үш тәсілі, жиі кездесетін қателер және жауаптары бар шағын жаттығу.
Бұрыс етістіктер — өткен шақ пен есімше формасын «+ed» ережесімен емес, өзінше жасайтын етістіктер: go — went — gone. Толық анықтамалықтарда олардың саны екі жүзге жуық, бірақ бәрін бірден жаттаудың қажеті жоқ. Еркін сөйлеу үшін ең жиі қолданылатын 50 етістіктен бастаңыз: олар кез келген әңгімеде кездеседі. Жаттау оңай болсын деп, оларды төрт топқа бөліп, кестеге жинадық.
Етістіктің үш формасы және олар қай жерде керек
Ағылшын тіліндегі әр етістіктің үш негізгі формасы бар. Дұрыс етістіктерде бәрі қарапайым: work — worked — worked. Ал бұрыс етістіктердің екінші және үшінші формасын жатқа білу керек.
- V1, инфинитив (go) — осы шақ пен келер шақ: I go to work by bus.
- V2, Past Simple (went) — өткенде аяқталған іс-әрекет: I went to Almaty last summer.
- V3, Past Participle (gone) — перфект шақтар мен ырықсыз етіс: She has gone home. The letter was written yesterday.
Екінші форманы қашан, үшінші форманы қашан қолдану керегін шатастырсаңыз, Present Perfect және Past Simple туралы түсіндірмені қараңыз.
Кесте: топтарға бөлінген 50 бұрыс етістік
Етістіктерді әліпби бойынша емес, формалары қалай өзгеретініне қарай топтадық. Бір үлгіні есте сақтасаңыз, оны басқа ондаған етістіктен бірден танисыз.
1-топ. Үш формасы да бірдей (A — A — A)
- cut — cut — cut — кесу
- put — put — put — қою, салу
- let — let — let — рұқсат беру
- set — set — set — орнату
- hit — hit — hit — ұру, тию
- cost — cost — cost — тұру (бағасы)
- shut — shut — shut — жабу
- read — read — read — оқу (жазылуы бірдей, бірақ екінші және үшінші формасы [red] деп оқылады)
2-топ. Екінші және үшінші формасы бірдей (A — B — B)
Ең үлкен әрі ең ыңғайлы топ: екінші форманы білсеңіз, үшіншісін де білесіз.
- buy — bought — bought — сатып алу
- bring — brought — brought — әкелу
- think — thought — thought — ойлау
- teach — taught — taught — үйрету, сабақ беру
- catch — caught — caught — ұстау, қағып алу
- feel — felt — felt — сезіну
- keep — kept — kept — сақтау, жалғастыру
- sleep — slept — slept — ұйықтау
- leave — left — left — кету, қалдыру
- meet — met — met — кездесу, қарсы алу
- send — sent — sent — жіберу
- spend — spent — spent — жұмсау, (уақыт) өткізу
- lose — lost — lost — жоғалту, ұтылу
- make — made — made — жасау
- say — said — said — айту (said [sed] деп оқылады)
- pay — paid — paid — төлеу
- tell — told — told — айтып беру
- find — found — found — табу
- have — had — had — ие болу
- hear — heard — heard — есту
- get — got — got — алу (американ ағылшынында үшінші формасы — gotten)
3-топ. Бірінші және үшінші формасы бірдей (A — B — A)
- come — came — come — келу
- become — became — become — болу, айналу
- run — ran — run — жүгіру
4-топ. Үш формасы да әртүрлі (A — B — C)
- be — was/were — been — болу
- do — did — done — істеу
- go — went — gone — бару
- see — saw — seen — көру
- take — took — taken — алу
- give — gave — given — беру
- know — knew — known — білу
- eat — ate — eaten — жеу
- drink — drank — drunk — ішу
- write — wrote — written — жазу
- speak — spoke — spoken — сөйлеу
- begin — began — begun — бастау
- forget — forgot — forgotten — ұмыту
- break — broke — broken — сындыру
- choose — chose — chosen — таңдау
- drive — drove — driven — (көлік) жүргізу
- fly — flew — flown — ұшу
- fall — fell — fallen — құлау
Қалай есте сақтауға болады: 3 тиімді тәсіл
- Әліпби бойынша емес, топпен жаттаңыз. Бір үлгіні алыңыз, мысалы bought, brought, thought, taught, caught, және бәрін қатарынан айтып шығыңыз. Өлең сияқты естіледі, сондықтан есте жеке сөздер емес, тұтас тізбек қалады.
- Күніне 5 етістіктен карточка. Бір жағына инфинитив пен аудармасын, екінші жағына екінші және үшінші формасын жазыңыз. Жаңа карточкаларды келесі күні, үш күннен кейін және бір аптадан кейін қайталаңыз. Күніне бес етістіктен алсаңыз, 50 етістікті екі аптаға жетпей-ақ өтіп шығасыз.
- Шағын әңгіме құрастырыңыз. Жаңа етістіктерді қолданып, күніңіз туралы үш-төрт сөйлем жазыңыз: Yesterday I went to the market, bought some apples and met my friend. We spoke for an hour and forgot about the time. Өзіңіз әңгімеде қолданған етістік кестедегі жолдан әлдеқайда оңай есте қалады.
Жиі кездесетін қателер
- «goed», «buyed», «teached» — бұрыс етістіктерге -ed жалғанбайды. Дұрысы: went, bought, taught.
- «I have went» — have/has-тан кейін үшінші форма керек: I have gone.
- «Did you went?» — did-тен кейін етістік бірінші формаға оралады: Did you go? Екінші форма тек болымды сөйлемде қолданылады.
- «I seen it» — ауызекі сөйлеуде кейде осылай айтады, бірақ бұл қате. Дұрысы: I saw it немесе I have seen it.
Шағын жаттығу
Етістікті керекті формаға қойыңыз. Жауаптары төменде.
- Last year we ___ (fly) to Istanbul.
- Have you ever ___ (eat) sushi?
- She ___ (buy) a new phone yesterday.
- I have ___ (forget) my password again.
- Did you ___ (see) the new film?
Жауаптары: 1 — flew, 2 — eaten, 3 — bought, 4 — forgotten, 5 — see.
Кейбір тапсырмада ойланып қалсаңыз, бұл қалыпты жағдай. Қай тақырыпты жақсы меңгергеніңізді, ал қайсысын күшейту керегін білу үшін деңгейді анықтайтын тегін онлайн-тесттен өтіңіз: ол шамамен 10 минут алады.
Тағы оқыңыз
- Ағылшын грамматикасы нөлден: 10 ереже
- Фразалық етістіктер: топ-50
- Ең жиі қолданылатын 1000 ағылшын сөзі
- British және American English: айырмашылығы неде
Бұрыс етістіктерді оқытушымен талдап, бірден сөйлеуде қолданғыңыз келе ме? Step to English-те грамматика сөйлеу практикасымен қатар жүреді. Ересектерге және жасөспірімдерге арналған курстарды қараңыз немесе Қостанайдағы, Екібастұздағы не Ақтөбедегі тегін сынақ сабағына жазылыңыз.
