Англис тілінде a, an, the байлауішылары қайда қолдану керек? Онай әрі дересі ді сіздіккер әне олары.
Артикльдер — ағылшын тілін үйренетіндердің басым бөлігі үшін ең қиын тақырыптардың бірі. Орыс және қазақ тілдерінде артикльдер жоқ, сондықтан «қашан қою керек, қашан қоймау керек» деген логика бастапқыда түсініксіз болып көрінеді. Жақсы жаңалық — ережелер онша көп емес, ал көп жағдайда бірнеше қарапайым қағида жеткілікті. Ендеше, осы тақырыпты біржола түсініп алайық.
Артикль дегеніміз не және ол не үшін қажет?
Артикль — зат есімнің алдында келетін көмекші сөз. Ол заттың көптеген заттардың бірі екенін немесе нақты белгілі бір зат екенін көрсетеді.
Ағылшын тілінде үш түрі бар:
a / an — белгісіз артикль («қандай да бір», «бір»);
the — белгілі артикль («сол нақты», «белгілі бір»);
нөлдік артикль — ештеңе қойылмайды.
Салыстырыңыз:
I need a car — «маған қандай да бір көлік керек».
I need the car — «маған сол нақты көлік керек».
Белгісіз артикль: a немесе an
a/an артиклі жекеше түрдегі саналатын зат есімдердің алдында қолданылады, егер зат алғаш рет аталып тұрса немесе нақты болмаса.
a — дауыссыз дыбыстың алдында,
an — дауысты дыбыстың алдында қолданылады.
Маңыздысы: әріпке емес, дыбысқа қараймыз!
a book, a university (university сөзі «ю» дыбысынан басталады)
an apple, an hour (hour сөзіндегі «h» оқылмайды)
a/an қашан қолданылады?
Бірінші рет айтылған затпен:
I saw a dog. The dog was huge.
(Алдымен «бір ит», кейін «сол ит».)
Мамандықтармен:
She is a teacher.
He is an engineer.
«Бір» мағынасында:
I'll be back in a minute.
Жалпы тұжырымдарда:
A cat is an animal.
(Мысық — жануар.)
Белгілі артикль: the
the сөйлеуші мен тыңдаушы қай зат туралы айтылып тұрғанын нақты түсінген кезде қолданылады.
the қашан қолданылады?
Зат бұрын аталған болса:
I bought a house.
The house is near the sea.
Бірегей заттармен:
the sun
the moon
the sky
the internet
Контекстен түсінікті болса:
Could you close the door?
(Қай есік екені түсінікті.)
Күшейтпелі шыраймен:
the best
the biggest
the most interesting
Реттік сан есімдермен:
the first
the second
Географиялық атаулармен:
the Nile
the Pacific Ocean
the Alps
the USA
the UK
Нөлдік артикль: ештеңе қойылмайтын жағдайлар
Артикль келесі жағдайларда қолданылмайды:
Көпше түрдегі заттар жалпы мағынада:
Cats are independent.
(Мысықтар жалпы алғанда.)
Саналмайтын зат есімдер жалпы мағынада:
Water is essential.
I like music.
Адам есімдері мен көптеген елдер және қалалар:
Astana
Kazakhstan
Maria
(Бірақ: the USA, the UK, the Netherlands)
Тамақтану атаулары, спорт түрлері және тілдер:
I have breakfast at 8.
He plays football.
She speaks English.
Тұрақты тіркестерде:
go home
at school
by car
at night
Артикльдерге байланысты ең жиі кездесетін 5 қате
1-қате
❌ She is teacher.
✅ She is a teacher.
2-қате
❌ the Kazakhstan
✅ Kazakhstan
3-қате
❌ a books
✅ books немесе some books
4-қате
❌ I like the music.
(Музыка туралы жалпы айтқанда)
✅ I like music.
5-қате
❌ an university
✅ a university
(«ю» дыбысы дауыссыз болып есептеледі)
Шағын жаттығу
Қажетті артикльді қойыңыз (немесе артикль қажет болмаса бос қалдырыңыз):
I have ___ idea.
(an)
___ Sun rises in the east.
(The)
She speaks ___ French.
(нөлдік артикль)
He is ___ honest man.
(an)
We went to ___ school by ___ bus.
(нөлдік артикль / нөлдік артикль)
Егер барлық бес жауап дұрыс болса, сіздің тілдік интуицияңыз қалыптасып келеді. Егер қателер болса — бұл қалыпты жағдай. Артикльдер жаттаумен емес, тәжірибе арқылы меңгеріледі.
Артикльдерді қалай толық меңгеруге болады?
Артикльдер — жаттап алуға болатын тақырып емес. Олар оқу, тыңдау және сөйлеу арқылы біртіндеп қалыптасады.
Ең тиімді әдіс:
- көп оқу;
- көп тыңдау;
- мұғаліммен сөйлесу;
- қателерді бірден түзету.
👉 Грамматика деңгейіңізді тексергіңіз келе ме? Тегін онлайн тесттен өтіңіз. Ол сіздің деңгейіңізді және әлсіз тұстарыңызды көрсетеді.
Ал грамматиканы жүйелі түрде меңгеріп, мұғалімнің қолдауымен үйренгіңіз келсе, Step to English ағылшын тілі курстарымен танысыңыз.
